مقایسه مس با طلا و نقره
مقایسهٔ قیمت تومانی دو سالِ دور فایدهای ندارد، چون تورم همهچیز را بالا میبرد. چیزی که واقعاً معنا دارد این است: با پول یک گرم طلا چند کیلو مس میشود خرید — و این عدد در نیم قرن گذشته کجا بوده.

با پول یک گرم طلا، چقدر مس میخرید؟
۱۱٫۲کیلوگرم مس
در بازارهای جهانی این عدد ۹٫۷ کیلوگرم است، یعنی مس در ایران نسبت به طلا حدود ۱۶٫۲٪ ارزانتر از دنیاست.
با پول یک گرم نقره، چقدر مس میخرید؟
۱۶۸گرم مس
در بازارهای جهانی این عدد ۱۴۰ گرم است، یعنی مس در ایران نسبت به نقره حدود ۲۰٫۳٪ ارزانتر از دنیاست.
تاریخچه را ببینید
یک نمودار هر بار فقط یک نسبت را میتواند بکشد. انتخاب کنید مس را با کدام فلز میخواهید در نیم قرن گذشته دنبال کنید.
امروز طلا نسبت به مس گران است یا ارزان؟
در نیم قرن گذشته، فقط در ۶ درصد از ماهها طلا نسبت به مس گرانتر از امروز بوده است. یعنی امروز بالاتر از حالت معمول است، ولی نه در محدودهٔ کمسابقه.
مس و طلا: هرکدام در نیم قرن گذشته چند برابر شدند؟
قیمت جهانی هر فلز از شهریور ۱۳۵۰ تا امروز. برای اینکه دو نمودار قابل مقایسه باشند، هر دو از عدد یکسانی شروع شدهاند و محورها بهجای قیمت، چند برابر شدن را نشان میدهند. نشانگر را روی هر نمودار ببرید تا هر دو با هم روی همان ماه بروند.
چون این دو فلز خیلی متفاوت رشد کردهاند، هر نمودار محور خودش را دارد؛ پس شکل دو خط را با هم مقایسه نکنید — عددِ «چند برابر» بالای هر نمودار، مقایسهٔ درست است. ارقام اسمیاند و برای تورم دلار تعدیل نشدهاند، ولی چون هر دو به یک اندازه تورم خوردهاند، نسبتشان به هم درست میماند.
نسبت مس به طلا در نیم قرن گذشته
دو نمودار بالا هرکدام یک فلز را جدا نشان میدهند؛ این یکی هر دو را در یک عدد جمع میکند: با پول یک گرم طلا، چند گرم مس میشد خرید. چون نسبت دو فلز به واحد پول وابسته نیست، این سری اندازهگیریشده است و نه بازسازیشده — هیچ نرخ ارزی در محاسبهاش نیست.
هر چه خط بالاتر برود، طلا نسبت به مس گرانتر شده؛ هر چه پایینتر، مس گرانتر. کمترین مقدار تاریخ ۱٬۲۷۹ بوده، در شهریور ۱۳۵۰.
چند بار در تاریخ، طلا اینقدر بالا رفته؟
۳۳ ماه از ۶۵۹ ماه گذشته در محدودهٔ گرانیِ کمسابقهٔ طلا بودهاند. ولی این ماهها پشت سر هم میآیند و رویهم فقط ۵ دورهٔ جدا میسازند.
این تفاوت مهم است: ۳۳ ماه شبیه یک نمونهٔ بزرگ بهنظر میرسد، اما در واقع فقط ۵ بار در نیم قرن است.
- شهریور ۱۳۵۹ تا آبان ۱۳۵۹ · اوج ۱۰٬۵۱۹
- شهریور ۱۳۶۱ تا دی ۱۳۶۱ · اوج ۹٬۸۴۶
- شهریور ۱۳۶۵ تا اردیبهشت ۱۳۶۶ · اوج ۱۰٬۳۵۱
- اسفند ۱۳۹۸ تا مرداد ۱۳۹۹ · اوج ۱۰٬۶۹۸
- دی ۱۴۰۳ تا خرداد ۱۴۰۵ · اوج ۱۲٬۴۶۲
چند دوره در نیم قرن، پایهٔ کافی برای پیشبینی نیست. این فهرست آنچه را رخ داده گزارش میکند، نه آنچه رخ خواهد داد.
ذخایر جهانی هر فلز چقدر میارزد؟
همهٔ مسی که تا امروز در معادن دنیا شناسایی شده، به قیمت روز، از همهٔ طلای شناساییشده بیشتر میارزد. طلا در هر گرم گرانتر است، ولی مس آنقدر بیشتر است که در مجموع جلو میافتد.
- مس — ۹۸۰٬۰۰۰ هزار تن۵۷٫۵٪۱۳٫۳ تریلیون دلار
- طلا — ۶۶ هزار تن۳۷٫۵٪۸٫۶ تریلیون دلار
- نقره — ۶۱۰ هزار تن۵٪۱٫۲ تریلیون دلار
«ذخایر» یعنی مقداری که شناسایی شده و با فناوری و قیمت امروز، استخراجش صرف میکند — نه کل فلز موجود در پوستهٔ زمین و نه آنچه تا امروز استخراج شده.
- USGS Mineral Commodity Summaries 2026
- قیمت: World Bank Pink Sheet
- ارزشگذاری به قیمت تیر ۱۴۰۵
مسبازار طلا و نقره نمیفروشد؛ این دو اینجا مقیاس مقایسهاند. تنها قیمت مس لحظهای است و مبنای هر عدد کنار خودش نوشته شده. این صفحه ابزار اطلاعرسانی است و توصیهٔ سرمایهگذاری نیست.
نسبت، نه قیمت
قیمتها با تورم و نرخ ارز بالا میروند و مقایسهٔ دو سالِ دور را بیمعنا میکنند. نسبت دو فلز این اثر را حذف میکند.
نیم قرن داده
سری ماهانهٔ جهانی از شهریور ۱۳۵۰ تا امروز، از بانک جهانی با مجوز CC BY 4.0 — نه بازنشر یک تابلوی قیمت.
عیار، تصحیحشده
طلای ۱۸ عیار پیش از هر تقسیمی به معادل خالص تبدیل میشود. هر دو عدد نمایش داده میشود تا تبدیل قابل بررسی باشد.
مبنای هر عدد
کنار هر قیمت نوشته شده لحظهای است یا اندازهگیری چندباره در روز، و آخرین اندازهگیری کِی بوده.
پرسشهای پرتکرار دربارهٔ مقایسهٔ فلزات
منابع و روش محاسبه
نسبت = قیمت هر گرم فلز خالص ÷ قیمت هر گرم مس خالص؛ هر پایه پیش از تقسیم به عیار خالص تبدیل میشود
- سری جهانی
World Bank Commodity Markets «Pink Sheet» (CC BY 4.0)، ماهانه از ۱۹۶۰
- مس داخلی
قیمت لحظهای مسبازار
- طلا و نقرهٔ داخلی
اسنپشات چندبار در روز، قیمت میانی