قیمت مفتول و سیم مسی کیلویی امروز ۱۴۰۵؛ چرا با کاتد فرق دارد؟

قیمت هر کیلو مفتول مس امروز حول‌وحوش نرخ کاتد می‌چرخد اما دقیقاً روی آن نمی‌نشیند. مبنای همه‌چیز عدد لحظه‌ای بازار است: امروز ۳۰ تیر ۱۴۰۵، هر گرم مس در مس‌بازار ۲٬۵۶۱ تومان معامله می‌شود، یعنی هر کیلو حدود ۲٬۵۶۱٬۰۰۰ تومان. حالا سؤال اصلی این است: چرا وقتی سراغ مفتول یا سیم برق می‌روی، عدد فاکتور با این رقم یکی نیست؟

پاسخ کوتاه: مفتول مسی معمولاً کمی بالاتر از کاتد قیمت می‌خورد چون یک مرحله فرآوری (کشش و شکل‌دهی) رویش انجام شده و کارمزد تولید دارد؛ در مقابل، وقتی سیم برقِ روکش‌دار یا ضایعاتی می‌فروشی، پول فقط بابت وزن مسِ خالصِ داخل آن است، نه پلاستیک و ناخالصی. پس نرخ نهایی به سه چیز گره می‌خورد: عیار مس، وجود یا نبود روکش، و کارمزد مرحله‌ی تولید. همین سه عامل فاصله‌ی مفتول و سیم با کاتد را می‌سازد.

در یک نگاه

• مبنای قیمت مفتول و سیم مسی همان نرخ کاتد است اما با تعدیل بابت عیار، روکش و کارمزد فرآوری بالا یا پایین می‌رود.
• مفتول مسیِ تازه‌کشیده معمولاً کمی گران‌تر از کاتد است چون یک مرحله تولید اضافه دارد.
• در فروش سیم برق روکش‌دار، وزن روکش از حساب کنار می‌رود و فقط مسِ خالص قیمت می‌خورد.
• عیار پایین‌تر (وجود ناخالصی) مستقیم از قیمت هر کیلو کم می‌کند؛ عدد فاکتور بدون دانستن عیار بی‌معناست.
• امروز ۳۰ تیر ۱۴۰۵ نرخ پایه‌ی هر کیلو مس ۲٬۵۶۱٬۰۰۰ تومان است و بقیه‌ی محصولات از همین نقطه محاسبه می‌شوند.

مفتول مس دقیقاً چیست و چرا از کاتد گران‌تر درمی‌آید؟

مفتول مس همان مس کاتدی است که ذوب و به شکل میله یا سیم بی‌روکش کشیده شده. یعنی ماده‌ی اولیه‌اش دقیقاً کاتد است، اما یک کارخانه رویش کار کرده تا از ورقه‌ی خام به رشته‌ی قابل‌استفاده در صنعت برق و مفتول‌سازی برسد. همین مرحله، هزینه‌ی انرژی و دستمزد دارد و بخشی‌اش در قیمت نهایی می‌نشیند.

به زبان ساده: مس کاتد ماده‌ی خام است و مفتول، محصولِ یک قدم جلوتر. برای همین وقتی قیمت مس کاتد را با نرخ مفتول مقایسه می‌کنی، معمولاً مفتول کمی بالاتر ایستاده. این تفاوت ثابت نیست؛ بسته به عرضه، تقاضای فصلی صنعت برق و ظرفیت کارخانه‌ها نوسان می‌کند. تجربه‌ی بازار می‌گوید در دوره‌هایی که سیم‌کشی ساختمانی رونق دارد، فاصله‌ی مفتول با کاتد باز می‌شود.

نکته‌ای که خیلی‌ها اشتباه می‌کنند: تصور اینکه مفتول چون «کارکرده» است باید ارزان‌تر باشد. برعکس. مفتولِ نو و باعیار، به‌خاطر همان فرآوری، ارزش افزوده دارد. آن‌چه ارزان می‌شود، مفتول یا سیمِ مستعمل و اسقاطی است که در دسته‌ی قیمت ضایعات مس قرار می‌گیرد.

چرا نرخ سیم برق با کاتد فرق دارد؟

اینجا باید بین دو حالت تفکیک قائل شد؛ خیلی‌ها همین تفکیک را نمی‌کنند و سر فروش ضرر می‌دهند.

حالت اول، سیم مسیِ صنعتیِ نو بدون روکش یا با روکش نازک است که وزن مسش مشخص است. این محصول تقریباً مثل مفتول، کمی بالای کاتد قیمت می‌خورد. برای دیدن نرخ روزش می‌توانی قیمت سیم مسی را دنبال کنی.

حالت دوم، سیم برقِ روکش‌دار مستعمل است؛ همان کلاف‌های سیمی که از تخریب ساختمان یا تعمیر برق درمی‌آید. اینجا داستان عوض می‌شود. خریدار پول روکش پلاستیکی و لاستیکی را نمی‌دهد، چون آن بخش برایش دورریز است. پس اول تخمین می‌زند چند درصد وزن کلاف، مسِ خالص است و بقیه روکش. اگر یک کلاف ۱۰ کیلویی سیم روکش‌دار فقط ۶ کیلو مس داشته باشد، پول ۶ کیلو را می‌گیری، نه ۱۰ کیلو.

بیایید با عدد امروز حساب کنیم. فرض کن ۱۰ کیلو سیم روکش‌دار داری و مسِ خالصش را ۶۰٪ برآورد می‌کنند، یعنی ۶ کیلو مس. با نرخ پایه‌ی ۲٬۵۶۱٬۰۰۰ تومان، ارزش خام می‌شود حدود ۱۵٬۳۶۶٬۰۰۰ تومان. اما خریدار بابت هزینه‌ی لخت‌کردن روکش و ریسک عیار، کمی هم زیر نرخ کاتد قیمت می‌دهد. پس عدد نهایی از این رقم پایین‌تر می‌آید. همین اختلاف بین «وزن ظاهری کلاف» و «مسِ قابل‌فروش» است که سیم برق را از کاتد جدا می‌کند.

نمودار بالا روند نرخ پایه‌ی مس در یک ماه اخیر را نشان می‌دهد؛ چون قیمت مفتول و سیم روی همین خط سوار می‌شود، هر تکانی در این نمودار مستقیم روی فاکتور خرید و فروش تو اثر می‌گذارد.

عیار مس؛ عاملی که پشت هر عدد پنهان است

حتی دو کلاف سیم با وزن یکسان می‌توانند قیمت‌های متفاوت داشته باشند و علتش عیار مس است. عیار یعنی درصد خلوص مس در محصول. کاتد استاندارد بورسی معمولاً بالای ۹۹.۹٪ خلوص دارد، اما سیم و مفتولِ بازیافتی ممکن است به‌خاطر اکسید شدن، چسبندگی روکش یا اختلاط با فلزات دیگر، عیار پایین‌تری داشته باشد.

واقعیت این است که خریدار حرفه‌ای هیچ‌وقت روی «وزن» تنها قیمت نمی‌دهد؛ او وزن را در عیار تخمینی ضرب می‌کند. سیم تمیز و براق، عیار بالا و قیمت نزدیک کاتد؛ سیم سوخته، دودگرفته یا زنگ‌زده، عیار پایین و قیمت پایین‌تر. برای همین توصیه‌ی همیشگی این است: قبل از فروش، سیم را از روکش جدا و مرتب کن. تفاوت قیمتش را در همان لحظه‌ی تسویه می‌بینی.

مفتول، سیم و کاتد در یک جدول

این جدول یک قاب کلی است، نه نرخ‌نامه‌ی ثابت؛ درصد دقیقِ هر تعدیل روزبه‌روز با عرضه و تقاضا جابه‌جا می‌شود.

هنگام خرید یا فروش، دقیقاً چه چیزی را قیمت می‌کنی؟

بگذار رک بگویم: بیشتر ضررهای خرید و فروش مس خانگی از اینجا می‌آید که فروشنده فکر می‌کند دارد «سیم» می‌فروشد، در حالی که خریدار دارد «مسِ خالصِ داخل سیم» را می‌خرد. این دو یکی نیستند.

اگر خریدار مفتول یا سیم نو هستی، مرجعت باید نرخ روزِ قیمت مس کیلویی باشد و بدانی بابت فرآوری کمی بالاتر می‌پردازی. اگر فروشنده‌ی ضایعات و سیم مستعمل هستی، اول وزن مسِ خالص را واقع‌بینانه برآورد کن، بعد کسر روکش و کارمزد را بپذیر. برای اینکه سرانگشتی حساب کنی چند کیلو مس چقدر می‌ارزد، ماشین‌حساب مس کار را ساده می‌کند و می‌توانی روند بلندمدت را هم در آرشیو قیمت مس ببینی.

یک هشدار صادقانه هم لازم است: تخمین عیار و درصد مسِ داخل کلاف، کار تجربه است و اختلاف نظر بین فروشنده و خریدار طبیعی است. اگر حجم معامله‌ات بالاست، نمونه‌گیری یا وزن‌کشیِ بعد از لخت‌کردن روکش، جلوی خیلی از دعواها را می‌گیرد. عدد فاکتور را هیچ‌وقت بدون توافق روی عیار و روش وزن‌کشی امضا نکن.

قدم بعدی ساده است: قبل از هر معامله، نرخ لحظه‌ای پایه را از قیمت لحظه‌ای مس چک کن، نوع محصولت (مفتول، سیم نو، سیم مستعمل) را مشخص کن و بعد تعدیل عیار و روکش را رویش اعمال کن. با همین سه قدم، دیگر عدد فاکتور غافلگیرت نمی‌کند.